ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
957
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
* ( 444 - تولد شيخ محمد على محلاتى ) * وى فرزند آقا زين العابدين بن موسى رضا ، و خود - بهطورىكه در « مستدرك الوسائل 3 : 877 » فرموده - از علماء بزرگوار و در فقاهت و زهد و تقوى و اعراض از دنيا و دورى از مردمان و لذات اين عاريت سرا ، مقامى بسزا و مكانتى تمام داشته . و همانا در اين سال - چنان كه در « نقباء البشر 4 : 1443 ش 1953 » نوشته - در محلات متولد شده ، و هم در آنجا علوم اوليه و مقدمات را درس خوانده ، آنگاه مهاجرت ببروجرد نمود و علم اصول را در نزد حاج ملا اسد اللّه بروجردى و حاج سيد محمد شفيع بروجردى خوانده ، و اكثر مسائل اصوليه را در قرب صد هزار بيت برشته تحرير كشيد ، و ظاهرا اين كتاب همان است كه در « فهرست كتابخانه مباركه رضويه 2 : فصل 5 : 178 ش 165 كتب چاپى » آن را بنام « مفتاح السعاده » ذكر كرده . سپس بتهران رفت و چندى در نزد حاج شيخ عبد الرحيم بروجردى در فقه درس خواند ، و اكثر ابواب فقه را بر طريقه وى كه مأخوذ از آل كاشف الغطا بود در كتابى بزرگ زياده بر صد هزار بيت تحرير فرمود ، و شيخ عبد الرحيم بر پشت آن اجازه و تقريظى به خط خود بر آن نوشت و در آن باجتهاد وى تصريح كرد . و در آن شهر بتدريس پرداخت كه در « مستدرك » فرمايد : وى در تدريس « روضه » و « رياض » اعلم كسانى بود كه من خدمتشان را را درك كردم ، انتهى . و مرحوم سيد اسد اللّه عطار تهرانى - نياى مادرى شيخ آقا بزرگ طهرانى - بوى ارادت و اعتقاد شديدى بهمرسانيد ، چندانكه بعد از آن هروقت بتهران مىرفت او را با خانواده در خانه خود فرود مىآورد . و بالاخره ، در سنه 1273 با مرحوم حاجى نورى هجرت بعتبات نمود و سالها در آنجا مانده و هيچگاه داخل حكومت و فتوى و أخذ حقوق نشد ، و همواره باصلاح نفس خود مىپرداخت . و در سنه 1305 از آنجا بمشهد مقدس خراسان رفت ، و همى در آن در مقام شريف